Batı Sahra toprakları boyunca uzanan ve 2.700 kilometre uzunluğundaki “Fas Duvarı”, Çin Seddi’nden sonra dünyanın en uzun ikinci duvarı olma özelliğine sahip ve aynı zamanda en büyük kesintisiz mayın tarlasıdır. Bu askeri yapı, yaklaşık 40 yıldır bölgeyi ikiye bölerek Afrika kıtasındaki en uzun süreli çatışmalardan birinin sembolü haline gelmiştir.
**7 Milyon Mayınla Korunan Bölge**
“Berma” olarak da bilinen bu devasa yapı, kumullardan, askeri tahkimatlardan, gözlem kulelerinden ve mayın tarlalarından oluşan karmaşık bir sistemdir. Tahminlere göre, bu hat boyunca yaklaşık 7 milyon anti-personel ve tanksavar mayını ile büyük miktarda patlamamış mühimmat bulunmaktadır. Bu toprak altında gömülü olan patlayıcılar, sivil halk ve yerel hayvanlar için sürekli bir tehdit oluşturmaya devam etmektedir. Bölgenin genişliği ve zorlu çöl iklimi, askeri çatışmaların üzerinden yıllar geçmesine rağmen alanın tamamen mayınlardan arındırılmasını neredeyse imkansız kılmaktadır.
**Tarihsel Süreç ve Çatışmalar**
İspanya, 1975 yılında Batı Sahra’daki sömürge varlığını sona erdirdikten sonra, Fas ve Moritanya bu topraklar üzerinde hak iddia etmeye başladı. 1976’da yerel halkın oluşturduğu Polisario Cephesi, bağımsızlık ilan etti ve bu durum geniş çaplı bir savaşı tetikledi. Moritanya’nın 1979’da bölgedeki hak iddialarından vazgeçerek çekilmesinin ardından, Fas isyancı saldırılarına karşı kontrolü artırmak amacıyla bu geniş savunma hattını inşa etmeye başladı. 1987’de tamamlanan bu surlar sayesinde Batı Sahra’nın üçte ikisi Fas’ın kontrolüne geçti, doğu kısımlar ise bağımsızlık yanlısı güçlerin elinde kaldı.
**Ateşkes ve Siyasi Sorunlar**
Askeri yapı, gerilla saldırılarını azaltarak çatışmaları karmaşık bir mülki çıkmaza sürükledi. 1991 yılından bu yana Birleşmiş Milletler (BM) güçleri tarafından denetlenen resmi bir ateşkes uygulanıyor. Ancak, Batı Sahra’nın nihai statüsü hakkında siyasi sorunlar henüz çözüme kavuşmuş değil. Bu nedenle, bağımsızlık isteyen gruplar tarafından “Utanç Duvarı” olarak adlandırılan yapı, dünyanın en az bilinen askeri koridorlarından biri olma özelliğini korumaktadır.
