İran ve ABD arasında gerginlikleri sona erdirmek amacıyla 20 milyar dolarlık büyük bir anlaşmanın imzalanması için hazırlıklar sürüyor. Axios’un ABD’li kaynaklara dayandırdığı habere göre, müzakerelerin odak noktası, dondurulmuş 20 milyar dolarlık İran fonunun serbest bırakılması. Bu fonun serbest bırakılması karşılığında Tahran yönetiminin zenginleştirilmiş uranyum stokunu tamamen terk etmesi bekleniyor. Böylece İran’ın dondurulmuş varlıklarına erişim talebi karşılanmış olacakken, ABD’nin nükleer silah üretimine ilişkin kırmızı çizgilerinin korunması sağlanmış olacak. Pakistan yönetimi de ABD ve İran arasındaki görüşmelerin ardından resmi bir barış anlaşması beklediklerini kamuoyuna duyurdu.
MÜZAKERELERDE ZORLUKLAR: ANLAŞMA NEDEN GECİKİYOR?
Hafta boyunca yapılan müzakerelerde belirli ilerlemeler kaydedilmesine rağmen, taraflar arasında hala önemli farklılıklar mevcut. ABD Başkanı Trump, 23 Nisan’da İslamabad’da gerçekleştirilecek ikinci tur görüşmelerde bu anlaşmanın imzalanmasını planlıyor. Pakistan, bu süreçte arabuluculuk rolünü üstlenirken; Mısır ve Türkiye de dolaylı destek sunuyor. Axios’a göre, Trump yönetiminin öncelikli hedefi, İran’ın yer altındaki uranyum stokuna erişimini engellemek. Özellikle yüzde 60 saflık oranına ulaşmış olan 450 kilogramlık stok, Washington için en büyük tehdit olarak görülüyor. Taraflar, bu stokun geleceği ve serbest bırakılacak paranın hangi amaçlarla kullanılacağı konusunda müzakerelerini sürdürüyor.
20 MİLYAR DOLARLIK ANLAŞMA TEKLİFİ
Başlangıçta ABD, insani yardım amacıyla 6 milyar dolar teklif etmişti, ancak İran tarafı 27 milyar dolarlık bir talepte bulundu. Güncel müzakerelerde ise 20 milyar dolarlık bir uzlaşı üzerinde duruluyor. Bu öneri, nükleer malzemenin bir kısmının üçüncü bir ülkeye gönderilmesini ve geri kalanının uluslararası denetim altında seyreltilmesini içeriyor.
MUTABAKAT ZAPTI YOLDA
Görüşülen mutabakat zaptı, İran’ın nükleer zenginleştirme faaliyetleri için “gönüllü bir duraklama” maddesini de kapsıyor. ABD, bu sürenin 20 yıl olmasını isterken, İran sadece 5 yıl ile sınırlı kalmayı öneriyor. Arabulucular, bu iki taraf arasındaki uçurumu kapatmak için yoğun çaba gösteriyor. Anlaşma şartları gereği İran, yalnızca tıbbi izotop üretimi amacıyla araştırma reaktörlerine sahip olabilecek. Ayrıca, tüm nükleer tesislerin yer üstünde kurulması ve mevcut yer altı tesislerinin kapatılması şartı da öne sürülüyor. Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik durumu ise müzakere masasında önemli bir başka konu olarak yer alıyor; fakat bu konuda henüz bir uzlaşma sağlanabilmiş değil.
